Wat doet Omega-3?

En waarom is krillolie minder goed dan visolie?

 

Omega-3 vetzuren

Omega-3-vetzuren zijn essentiële, meervoudig onverzadigde vetzuren die het lichaam, net als vitaminen, mineralen en bepaalde aminozuren, niet zelf kan maken maar wel nodig heeft om goed te kunnen functioneren. Zo helpen omega-3-vetzuren het lichaam op de volgende manieren:

• goed voor de lichamelijke en geestelijke conditie van jong tot oud
• bevordert het natuurlijke afweersysteem
• essentieel voor de hersenfunctie en het gezichtsvermogen
• ondersteunt bij veroudering van het oog
• voor een goede geestelijke balans
• voor schone en soepele bloedvaten
• voor een goede hartfunctie en een regelmatige hartslag
• gunstig voor de bloeddruk
• voor soepele gewrichten en sterke botten
• ondersteunt de glucose- en vetstofwisseling

De omega-3-vetzuren die in vette vis voorkomen zijn EPA (eicosapentaeenzuur) en DHA (docosahexaeenzuur). Deze belangrijke vetzuren kunnen in principe worden gemaakt uit alfalinoleenzuur (ALA), het essentiële omega-3-vetzuur dat aanwezig is in lijnzaad-, hennep-, walnoten-, koolzaad-, tarwekiem- en sojaolie. Omdat de omzetting van ALA in EPA en vooral DHA zeer beperkt is en maximaal 5% van ALA wordt omgezet in EPA en DHA, is het beter de benodigde omega-3-vetzuren uit vette vis (zoals zalm, haring, makreel, sardines en ansjovis) of visoliesupplementen te halen.

Overal in het lichaam werkzaam

Omega-3-vetzuren (vooral DHA) zijn structurele bestanddelen van celmembranen en zorgen ervoor dat deze soepel zijn en goed functioneren. De vetzuren zijn betrokken bij het doorgeven van signalen in de cel en tussen de cellen onderling. Ook drukken omega-3-vetzuren een belangrijke stempel op de genexpressie in de cel. Omega-3-vetzuren zijn overal in het lichaam werkzaam en helpen de cellen en weefsels optimaal te presteren.
De essentiële vetzuren worden ingebouwd in cellen van het afweersysteem en spelen een onmisbare rol bij de immuunrespons. Voor een gezonde afweerreactie is het belangrijk dat de verhouding tussen omega-6- en omega-3-vetzuren in het celmembraan van afweercellen optimaal is. Een betere balans wordt bevorderd met een visoliesupplement rijk aan EPA en DHA.
Omega-3-vetzuren (in het bijzonder DHA) zijn in hoge concentraties aanwezig in hersen- en zenuwweefsel en retina (netvlies) en zijn daarom van cruciaal belang voor de hersen- en zenuwfunctie en het gezichtsvermogen. Een goede omega-3-vetzuurstatus helpt om helder na te denken en ondersteunt de intelligentie, het concentratievermogen en het geheugen. Tevens zijn omega-3-vetzuren uitermate belangrijk voor een evenwichtig gedrag en een goede en gebalanceerde gemoedstoestand.
EPA en DHA hebben een gunstige invloed op het hart en ondersteunen een rustig en regelmatig hartritme. Ze houden de normale bloeddruk in stand en helpen bij schoon en soepel houden van de bloedvaten, mede door het ondersteunen van de endotheelfunctie in de bloedvaten en het verlagen van de triglyceridenspiegel. Omega-3-vetzuren houden de rode bloedcellen soepel zodat deze gemakkelijk door de haarvaatjes gaan, ondersteunen de normale stollingsneiging en houden het bloed dun.
Omega-3-vetzuren ondersteunen de werking van insuline en bevorderen een gezonde en evenwichtige koolhydraat- en vetstofwisseling.
EPA en DHA helpen de gewrichten soepel en gezond te houden en zorgen voor sterke botten door ondersteuning van de kalkhuishouding en botmineralisatie.
Tevens helpen omega-3-vetzuren bij het behoud van gezonde slijmvliezen, onder meer in het maagdarmkanaal.
Suppletie met omega-3-vetzuren bevordert een normale zwangerschapsduur en een gezond geboortegewicht van de baby. Het is belangrijk dat een aanstaande moeder haar lichaamsvoorraad omega-3-vetzuren, in het bijzonder DHA, tijdens zwangerschap en lactatie goed op peil houdt. Haar kind ontvangt vooral tijdens het derde trimester veel omega-3-vetzuren voor de groei en ontwikkeling van met name de hersenen en ogen. Ook door het geven van borstvoeding geeft een moeder DHA aan haar kind voor een optimale ontwikkeling.
Omega-3-vetzuren zijn voor ouderen van grote waarde omdat ze bescherming bieden tegen verouderingsverschijnselen zoals onder meer in gewrichten, ogen, hersenen, botten en afweersysteem. De hersenen hebben een zeer hoog gehalte aan DHA en zijn gebaat bij een supplement met een hoog DHA-gehalte; suppletie met een DHA-rijk supplement helpt om bij de tijd en opgewekt te blijven.

De juiste balans

De inname van omega-3-vetzuren is heel belangrijk voor de juiste vetzuurbalans, vooral omdat onze voeding naar verhouding veel linolzuur en arachidonzuur bevat, meervoudig onverzadigde omega-6-vetzuren die de tegenhangers en tegenspelers zijn van omega-3-vetzuren. De ratio tussen omega-6- en omega-3-vetzuren in de huidige voeding is ongeveer 10:1 tot 20:1 terwijl deze eigenlijk ongeveer 4:1 dient te zijn.
Het beste resultaat met omega-3-vetzuren wordt bereikt als tevens de inname van linolzuur aan banden wordt gelegd. Omdat de lichaamsvoorraad van EPA en DHA beperkt is, is het belangrijk te zorgen voor een regelmatige aanvoer van omega-3-vetzuren. EPA en DHA zijn essentieel voor de gezondheid van ieder mens op iedere leeftijd; zwangere vrouwen, kleine kinderen tot 2 jaar en ouderen kunnen daarnaast extra DHA gebruiken.

 

Krillolie

Krillolie is de nieuwe hype op de markt van de voedingssupplementen. De laatste tijd wordt krillolie gepropageerd als de allerbeste bron van omega-3 vetzuren. Het zijn echter vooral de producenten die deze misleidende informatie verspreiden, terwijl er nauwelijks wetenschappelijke studies zijn die hun beweringen kunnen staven.

Toen Canadese onderzoekers onlangs rapporteerden dat de vetzuren uit krill beter zouden worden opgenomen in het lichaam dan de vetzuren uit visolie en dat de klinische effecten spectaculairder zouden zijn, was dit voor een aantal marketeers van voedingssupplementen het startsein om krillolie op een agressieve manier te propageren als ‘superieure bron van EPA en DHA’, de
twee belangrijkste omega-3 vetzuren. Men wilde doen geloven dat krillolie de beste en meest zuivere bron is van omega-3, nog zuiverder dan de allerzuiverste visolie.

Krillolie is echter niet noodzakelijk zo zuiver als men wil doen geloven. Waarover de fabrikanten liefst zwijgen, zijn de contaminanten die krill bevat. Uit een recente analyse blijkt dat krill sporen van chloorachtige verontreinigingen bevat. In alle onderzochte monsters werd HCB (hexachloorbenzeen) aangetroffen, waarschijnlijk de belangrijkste vervuiler in de oceanen
van Antarctica. Uit een studie is naar voren gekomen dat HCB mede-verantwoordelijk kan zijn voor verhoogde testosteronwaarden bij jongens van 14-15 jaar.

Te weinig EPA en DHA

In alle studies die wijzen op het belang van omega-3 vetzuren voor een optimale gezondheid en voor de preventie en behandeling van veel voorkomende aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, depressie, ADHD en andere, wordt er de nadruk op gelegd dat
omega-3 vetzuren enkel werken als de dagelijkse dosis EPA (eicosapentaeenzuur) en DHA (docosahexaeenzuur) hoog genoeg is. Voor de preventie van hart- en vaatziekten raden gezagdragende instanties een minimale dosis van 500 mg EPA+DHA per dag aan
en voor mensen die reeds een hartkwaal hebben een dagelijkse dosis van minstens 1 gram EPA+DHA. Hyperactieve kinderen met aandachtsproblemen hebben minimaal 500 mg EPA per dag nodig en mensen die lijden aan depressie zelfs 1 gram. Welnu, het is haast
onmogelijk om dergelijke hoge dosissen in te nemen via krillolie. Per capsule krillolie kom je aan 77,5 mg EPA en DHA, in het gunstigste geval aan 120 mg. Om aan een dagelijkse dosering van 500-1000 mg EPA en DHA te komen, ben je dus genoodzaakt om minstens 4 tot 8 capsules (of meer) krillolie in te nemen. Dit is niet alleen erg omslachtig, maar ook duur. Zeker als je weet dat er visoliesupplementen van farmaceutische kwaliteit op de markt zijn, die capsules aanbieden met zeer zuivere en geconcentreerde visolie met 660-850 mg EPA+DHA, een dosis die vijf tot tien maal hoger ligt dan bij krillolie.

Krillolie en astaxanthine

Men legt bij de promotie van krill sterk de nadruk op de hoge antioxidantenwaarde, meer in het bijzonder op de werking van astaxanthine. Astaxanthine, dat behoort tot de familie van de carotenoïden en dat verantwoordelijk is voor de roze-rode kleur van krill, is inderdaad een sterke antioxidant, maar men mag de werking ervan in verband met krillolie zeker niet overschatten. De
hoeveelheid astaxanthine in krillolie is immers vrij laag, zeker in vergelijking met andere supplementen op de markt.

Weinig of geen hard wetenschappelijk bewijs

Krillolie is relatief ‘nieuw’ als supplement en de marketeers proberen dan ook op alle mogelijke manieren studies naar voren te schuiven die de werking ervan voor de gezondheid moeten aantonen. Het wetenschappelijke bewijsmateriaal dat tot nu toe werd
aangevoerd is echter pover, zeker als je het vergelijkt met de honderden onafhankelijke, klinische studies die de afgelopen decennia gedaan zijn met visolie en die spectaculaire resultaten hebben aangetoond. De studies in verband met krillolie daarentegen zijn
meestal erg kleinschalig. Er is bijvoorbeeld een studie die het nut aantoont van krillolie bij ADHD, maar deze is in geen enkel toonaangevend tijdschrift gepubliceerd. Een andere studie, die de gunstige effecten van krillolie bij PMS (premenstrueel syndroom) benadrukt, werd uitgevoerd door een aantal mensen die werken voor een krillolieproducent en is dus alles behalve onafhankelijk.
Ten slotte is er een onderzoek gedaan naar de voordelen van krillolie bij hart- en vaataandoeningen, maar het aantal deelnemers aan deze studie, om tot echt wetenschappelijke resultaten te kunnen leiden, was te klein.

Ecologische bezwaren

Krillproducenten leggen er graag de nadruk op dat de Antarctische wateren ‘oneindig’ zijn en de hoeveelheid krill onuitputtelijk, maar de realiteit is anders. Sinds de jaren zeventig is het Antarctisch krillbestand zeer sterk gedaald, op sommige plaatsen zelfs met 80 procent. Dit is onrustwekkend als je weet dat krill het belangrijkste basisvoedsel is voor alle dieren in de oceaan en op de Antarctische eilanden en dat een aantal van deze diersoorten – waaronder walvissen – reeds sterk bedreigd zijn. In combinatie met de klimaatverandering,
die voor een deel de oorzaak is van de achteruitgang van het krillbestand, kan een toenemende bevissing het ecosysteem in Antarctica compleet verstoren. Onlangs heeft de grootste keten van natuurwinkels in de VS, WholeFoods, om die reden beslist om alle krillsupplementen uit de rekken te verwijderen.

Uw keuze?

Als men al het voorgaande op een rijtje zet, is de keuze waarschijnlijk snel gemaakt: gezien de geringe waarde van de wetenschappelijke studies over het gebruik van krillolie, de lage EPA+DHA hoeveelheid in verhouding tot de prijs, de ecologische bezwaren tegen het opdrijven van de krillvangst en de overschatte antioxidantenwerking, kan krillolie toch zeker niet
concurreren met een hooggeconcentreerd visolie- of algenoliesupplement van farmaceutische kwaliteit.